ISS’deki Astronotlar Meksika ve ABD üzerinde “Kızıl Cin” Fotoğrafladı
Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) görevli bir NASA astronotu, Meksika ve ABD sınır hattı üzerinde nadir görülen bir atmosferik olayı görüntülemeyi başardı. “Kızıl Cin” (Red Sprite) olarak bilinen bu devasa elektriksel boşalmalar, mezosfer tabakasında saniyelerden bile kısa bir sürede gerçekleşerek gökyüzünü kırmızıya boyadı.
Kızıl Cin Nedir? Atmosferin Dev Elektrik Deşarjları
Kızıl cinler, şiddetli fırtına sistemlerinin üzerinde, atmosferin 50 ila 90 kilometre yükseklikteki mezosfer tabakasında meydana gelen geçici parlak olaylardır. Bulut ile yer arasındaki güçlü pozitif şimşek deşarjları tarafından tetiklenen bu olay, azot moleküllerini uyararak kırmızı-turuncu bir parlamaya neden olur.
Bu fenomenin teknik özellikleri ise oldukça şaşırtıcıdır:
- Şekil: Genellikle denizanası, havuç veya dokunaç formlarında görülürler.
- Boyut: Genişlikleri 50 kilometreye kadar ulaşabilir.
- Süre: Sadece birkaç milisaniye sürdükleri için çıplak gözle yakalanmaları neredeyse imkansızdır.
Neden Yerden Görmek Bu Kadar Zor?
Kızıl cinler aslında sanıldığı kadar aşırı nadir olaylar değildir; dünya çapındaki çoğu büyük fırtına sisteminde meydana gelirler. Ancak, çok kısa sürmeleri ve fırtına bulutlarının çok üzerinde gerçekleşmeleri nedeniyle yerden görülmeleri oldukça zordur. Bu görsel şölen en iyi uçaklardan, yüksek dağ zirvelerinden veya ISS gibi uzay araçlarından net bir şekilde gözlemlenebilmektedir.
Dünyada En Sık Görüldüğü Bölgeler
Güçlü konveksiyon (ısı yayımı) hareketlerinin olduğu bölgeler bu fenomen için en uygun alanlardır. Bilimsel verilere göre bu olaylar en sık şu bölgelerde kaydedilmektedir:
- ABD Büyük Ovaları (Great Plains)
- Meksika üzerindeki fırtına hatları
- Himalayalar ve Tibet Platosu
- Avrupa, Güney Amerika ve Afrika’nın fırtınalı bölgeleri
Bilim Notu: Atmosferik birer havai fişek olarak nitelendirilen bu olaylar, atmosferin üst katmanlarındaki kimyasal dengeyi ve elektriksel devreyi anlamamız açısından büyük önem taşıyor.